,

Dark: Αξίζει ο χαμούλης για το νέο (γερμανικό) χιτ του Netflix; Και ναι και όχι

Μερικά λόγια για το σοβαρό Stranger Things, με όσο λιγότερα spoilers γίνεται

Dark-η νέα γερμανική σειρά-διαμάντι του Netflix

Το νέο δημοφιλές διαμαντάκι του Netflix, Dark, είναι μια ευρωπαϊκή προσέγγιση του Stranger Things, προς το ποιοτικότερο. Καλύτερο γράψιμο, σοβαρότερο παίξιμο, πιο σκοτεινή και indie σκηνοθεσία, κι ένα κάποιο φιλοσοφικό sci-fi βάθος (σε αντίθεση με την -υπέροχη- ποπ επιδερμικότητα του Stranger Things).

Ο άξονας της σειράς είναι το ταξίδι στον χρόνο και, ακριβέστερα, ο μυστηριώδης τρόπος που το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον συμπλέκονται κι αλληλοεπηρεάζονται. Πράγματα που θεωρούμε επιστημονικώς δεδομένα, όπως είναι η γραμμικότητα του χρόνου και η σχέση αιτίου κι αιτιατού, τίθενται υπό δημιουργική αμφισβήτηση – σ’ ένα επαρχιακό σκηνικό όπου παιδιά εξαφανίζονται ή δολοφονούνται, και ενήλικες παλεύουν με το άγνωστο, με τους δαίμονές τους, αλλά και μεταξύ τους. Η σειρά είναι λαχταριστή από το πρώτο λεπτό. Πείθεσαι κατευθείαν ότι όποιος την έγραψε, έχει κάτι καλό και δύσκολο να πει, και θες να μάθεις τι ακριβώς είναι αυτό.

Και πράγματι, το Dark δείχνει να κουβαλάει βαρύτατο φορτίο υπαρξιακού άγχους και απορίας, το οποίο δικαιώνει τις μεγάλες προσδοκίες που με άνεση γεννά. Και δεν είναι χιπστερικοί ακκισμοί τα ερωτήματα που θέτει, είναι γνήσια και τρομακτικά: Σε τι βαθμό ελέγχουμε τον κόσμο που μας περιβάλλει και σε τι βαθμό μας ελέγχει αυτός; Πόσα ξέρουμε γι’ αυτόν, πόσα μπορούμε να μάθουμε; Αξίζει άραγε να τα μάθουμε; Κι αν μάθουμε κάτι παραπάνω απ’ ό,τι ήδη ξέρουμε, να το εφαρμόσουμε; Κι αν ναι, πώς; Αν όχι, γιατί; Ποια είναι η θέση της ηθικής σε όλα αυτά;

Η γερμανική παραγωγή ξενίζει στην αρχή (ειδικά αν δεν μιλάς Γερμανικά), αλλά ταιριάζει γάντι στην αντι-Χόλιγουντ αισθητική του Dark. Το ζητούμενο δεν είναι να εντυπωσιαστείς με τρόπο οικείο, αλλά περισσότερο να μυηθείς έστω και χονδροειδώς σ’ ένα κόνσεπτ επιστημονικής φαντασίας που όμως φλερτάρει την πραγματικότητα (ή τη θεωρητική αντίληψή μας περί πραγματικότητας) περισσότερο από άλλα, τυπικά ρεαλιστικότερα σενάρια. Σταδιακά, λοιπόν, ξεχνάς ότι βλέπεις σειρά, και τα ταξίδια στα 80s και τα 50s μαζί με τα αινιγματικά συμβάντα της πλοκής αρχίζουν να μοιάζουν με προφάσεις, προκειμένου να θεμελιωθεί καλλιτεχνικά ένα οιονεί ντοκιμαντέρ σχετικά με τη θέση του ανθρώπου στον χωροχρόνο.

Τα προβλήματα όμως του Dark δεν αργούν να φανούν, και τα βασικά είναι αυτά:

Το πρώτο είναι η υπερβολική του ομοιότητα με το Stranger Things που αγγίζει τα όρια του tribute (πράγμα όχι και τόσο φυσιολογικό, εφόσον πρόκειται για σειρές που βγήκαν μ’ έναν χρόνο διαφορά). Το επαρχιακό τοπίο, το σατανικό εργοστάσιο/εργαστήριο, τα παιδιά που χάνονται, οι παράλληλες διαστάσεις, η αναδρομή στα 80s, ακόμα και ο απλωμένος στο πάτωμα χάρτης (!) δεν μπορούν να μην προκαλέσουν θυμηδία και το εύλογο ξενέρωμα του been there, done that. Οι, εικαστικές κυρίως, αναφορές στο It τρώγονται πιο εύκολα, από την άλλη.

Το δεύτερο, είναι ένα σφάλμα στο οποίο ήλπιζα ότι δεν θα υποπέσει, μέχρι που υπέπεσε, με τον χειρότερο μάλιστα τρόπο: Η λούμπα της γραφικότητας και του κλισέ. Εκεί, δηλαδή, που αρχίζεις να πιστεύεις ότι το Dark υιοθετεί μια πιο αφηρημένη και υπερβατική οπτική απέναντι στο παράδοξο, τσουπ, να σου τα μυστικιστικά σύμβολα και η χρονομηχανή (seriously?), λες και βλέπεις cheesy σειρά δεκαπενταετίας που πλέον προβάλλει μόνο το Star. Εκεί που αρχίζεις να κάνεις χαρούλες για το εγκεφαλικά ερεθιστικό rewind που σε αναγκάζει να κάνεις η πυκνή αφήγηση (δεν τα πιάνεις όλα με την πρώτη στο Dark), να σου το τραγελαφικό CGI για να σε κάνει να αισθανθείς αμηχανία ανάμεικτη με ντροπή. Αν δεν έχεις budget, δεν αποφεύγεις τα ανοίγματα καλύτερα;

Το τέλος του κύκλου είναι φτιαγμένο με τέτοιο τρόπο ώστε να αφήσει τα “ερωτηματικά” απ’ τα οποία οι περισσότεροι λατρεύουν να βασανίζονται στο μεσοδιάστημα των σεζόν. Όμως ο ενδοτισμός του Dark στην κοινοτοπία όπως αυτός καταγράφηκε μέσα από (αμελητέες ίσως) λεπτομέρειες, δεν με προδιαθέτει για μια πρωτότυπη συνέχεια. Επίσης, κάτι μου λέει ότι είτε η πολυσχιδής ιστορία θα σκοντάψει σε κάποια διακλάδωση, είτε ένας από μηχανής θεός (από το μέλλον ας πούμε) θα κληθεί να μπαλώσει τρυπούλες αποδομώντας ό,τι χτίστηκε τόσο φιλόδοξα. Όπως και να ’χει, δείτε το Dark, απολαύστε την ξύπνια μεταφυσική ματιά του, αλλά κρατήστε μικρό καλάθι.

Άρης Αλεξανδρής