,

From a distance

Άραγε παίρνει ποτέ κανείς αυτό που του αξίζει ή πρόκειται απλώς για ένα ιδεολόγημα που έχουμε επινοήσει όσοι αισθανόμαστε αδικημένοι, για να υπομείνουμε τις ημέρες αγανάκτησης όσο το δυνατόν πιο ψύχραιμα; Η σκέψη ότι αυτός που μας φέρθηκε αισχρά πληρώνει ήδη τη χυδαιότητά του χωρίς να το γνωρίζει, ζώντας μια ζωή μισερή και ποτισμένη με τις δηλητηριώδεις ουσίες που συνηθίζει να χρησιμοποιεί, απηχεί μια πολύ παραμυθική διάσταση της δικαιοσύνης και γι’ αυτό δεν με καλύπτει καθόλου. Τιμωρία δε νοείται, όταν ο κολασμός του τιμωρούμενου αποτελεί απαράλλακτη συνέχεια της κανονικότητάς του. Εγώ προσωπικά, θέλω να δω αίμα για να ικανοποιηθώ, και κατά προτίμηση, αίμα που έχω βοηθήσει να χυθεί.

Πόσο χρήσιμη όμως είναι η εκδίκηση και πόσο ανάγκη την έχουμε στην πραγματικότητα; Πέρα από μια στιγμιαία, άγρια ικανοποίηση, δε νομίζω ότι προσφέρει και πολλά, κυρίως επειδή μια απλή πράξη ανταπόδοσης δεν αρκεί για να επιστρέψει το κακό με ακριβοδίκαιο τρόπο, σε ισόποση δόση. Θα είσαι πάντα ο ξυλοδαρμένος που κατάφερε να δώσει ένα χαστούκι μετά τον καυγά. Ετεροχρονισμένο και ασύνδετο με την ουσία του, αποτύπωμα της ψυχολογίας ενός bad loser πολύ περισσότερο, παρά αποτελεσματική αντίδραση στην τερατώδη προσβολή που υπέστης.

 

Στα ερωτικά ζητήματα, το ένστικτο αυτοσυντήρησης δεν είναι απλώς μια δύναμη που λειτουργεί υπέρ του εκάστοτε φορέα της, στο πλαίσιο της στοιχειώδους επιβίωσής του. Είναι ένα ζωώδες αντανακλαστικό φρικιαστικής ωμότητας που δεν αποσκοπεί μόνο στη διατήρηση της βιωσιμότητας, αλλά στην άλογη κυριαρχία, με όποιο κόστος. Κι αυτό, επειδή σ’ αυτόν τον τομέα δεν διακυβεύεται μια βασική ιδιότητα, που είτε την έχεις είτε την αποβάλλεις, αλλά ένας ολόκληρος κόσμος που έπεται και προηγείται αυτής, στον οποίο ενσωματώνεται η απόλαυση της ιδιότητας με όλα της τα χρώματα και κάθε της πτυχή. Ο άνθρωπος έρχεται αντιμέτωπος και με το αγαθό και με τα παρελκόμενά του, που συχνά υπερβαίνουν το ίδιο το αγαθό σε κάλλος και σαγήνη.

Είναι δύσκολο, σχεδόν ανόητο να απαιτήσεις από κάποιον να χειριστεί κόσμια το πλεονέκτημά του στον έρωτα (ανεξάρτητα από το πρώιμο, το καίριο ή το καθυστερημένο της φάσης), γιατί απλούστατα το όλο παιχνίδι προσλαμβάνει ηθικό χαρακτήρα μόνο για εκείνον που βρίσκεται σε μειονεκτική θέση. Ο κερδισμένος είναι καταδικασμένος να σκέφτεται και να ενεργεί με όρους ζούγκλας, χειραγωγούμενος από τα ένστικτα και τις πρωτόγονες παρορμήσεις του, όπως κάθε ον που μπορεί να τα έχει όλα. Η λογική, η σύνεση και η ευγένεια αποτελούν αρετές προσφιλείς σε όσους μπορούν να αντιληφθούν την έννοια της απώλειας, και αυτός που έχει συνηθίσει να νικάει, δεν μπορεί να γίνει κοινωνός αυτού του συμβιβαστικού συμβολαίου. Είναι, βέβαια, ζήτημα χρόνου και γι’ αυτόν να χάσει τα πάντα ή λιγότερα από τα πάντα, αλλά η αίγλη και η ισχύς της υπεροχής είναι τόσο παραισθησιογόνες, που στερούν από το νικητή τη νηφαλιότητα που χρειάζεται για να καταλάβει το ρευστό της υπόθεσης.

Αυτό το τελευταίο όμως, είναι και ο λόγος που καθιστά την όρεξη για αντίποινα εντελώς περιττή, στα μάτια μου. Αυτός που σου την έφερε, θα βρεθεί στην ίδια θέση με σένα, στο σύντομο ή στο απώτερο μέλλον, ακριβώς επειδή η πουστιά του είναι το απόλυτο αποδεικτικό στοιχείο της αμάθειάς του. Και το παιχνίδι δεν θα σε αναδεικνύει διαρκώς νικητή, αν δεν εμπεδώσεις κάποια στιγμή τους κανόνες του. Όποιος χρησιμοποιεί αθέμιτα μέσα, κάπου μέσα του είναι εξαιρετικά ευάλωτος και εκεί είναι που θα δεχτεί και το πλήγμα που θα τον ρίξει από τον θρόνο του. Μη σε νοιάζει ποιος θα του το καταφέρει- μέχρι να το πάθει θα έχει πάψει να σε ενδιαφέρει. Ίσως τελικά, εκεί να έγκειται η ευφυία της φυσικής νομοτέλειας. Η επιβράβευση και η τιμωρία επέρχονται σε τέτοιο χρόνο, ώστε να μη συνιστούν ηθική ικανοποίηση εκείνου που έχει συμφέρον, αλλά αποκατάσταση μιας κοσμικής τάξης, πέρα από κάθε ιδιοτέλεια.

 

* άλλωστε, θα υπάρχει πάντα ένας φίλος πρόθυμος να κάνει κάτι τέτοιο :